Muzium Negeri Sembilan usaha pulihara warisan sejarah

MAKAM Bungkal Sekudai yang dipulihara Lembaga Muzium Negeri Sembilan di Kampung Kota, Rembau sebagai menghargai sumbangannya dalam institusi Undang Luak Rembau.

REMBAU 16 Ogos - Lembaga Muzium Negeri Sembilan (LMNS) telah menjalankan beberapa usaha memulihara dan mengekalkan warisan bersejarah di negeri ini supaya dapat dipertontonkan kepada generasi muda.

Pengarahnya, Drs. Shamsuddin Ahmad berkata, antara yang dipulihara ialah makam pemimpin adat dan pembesar negeri, yang ketika ini banyak menjadi rujukan dalam kalangan pengkaji sejarah, sama ada untuk tujuan dokumentasi, mahupun projek tesis pengajian mereka.

"Ini juga dapat memberikan ilham dan petunjuk kepada generasi muda terhadap budaya lampau, asal usul sesebuah kawasan serta mengetahui pemimpin yang pernah memegang kuasa di situ," katanya kepada Utusan Malaysia di sini kelmarin.

Katanya, usaha terbaharu yang dilakukan oleh LMNS ialah menjalankan usaha murni dengan memulihara Makam Datuk Bungkal yang terletak di Kampung Kota di sini.

"Berdasarkan daripada sumber Balai Undang Luak Rembau, Datuk Bungkal Bendahara Datuk Sekudai adalah seorang wanita yang dilahirkan di Kampung Relong, Rembau di sekitar tahun 1497.

"Beliau merupakan anak bongsu daripada tiga orang adik-beradik iaitu Datuk Mudek, Datuk Mengkudu dan Datuk Bungkal," katanya.

Tambah Shamsuddin, semasa zaman kanak-kanak, beliau telah diserahkan oleh ibu bapanya kepada pembesar dari Pagar Ruyong, Sumatera iaitu Datuk Leteh untuk dipelihara kerana ketika itu Leteh berserta rombongan telah membawa pembaharuan dan agama Islam di Rembau.

"Bungkal telah berkahwin dengan seorang pembesar dari Pagar Ruyong, Sumatera iaitu Datuk Lela Balang sekitar tahun 1516 dan memperoleh empat orang anak perempuan dan seorang anak lelaki.

"Anak perempuan beliau yang sulung bernama Datuk Pundong diikuti Datuk Siti, Datuk Lijah, Datuk Makraman dan anak lelaki ialah Datuk Seri Rama.

"Bungkal bersama dengan Lela Balang iaitu suami beliau berserta dengan pembesar-pembesar yang lain telah bermuafakat melantik seorang penghulu bagi mentadbir kerajaan Rembau," ujarnya.

Tambah Shamsuddin, atas kebulatan anak buah, maka Datuk Seri Rama iaitu anak kepada Lela Balang dengan Bungkal telah dilantik sebagai Undang Luak Rembau yang pertama dan dikerjankan pada tahun 1540.

"Dengan wawasan dan pemikiran yang bernas daripada Bungkal dan Lela Balang, maka Institusi Undang Luak Rembau telah ditubuhkan di sekitar tahun 1540 dan kekal sehingga ke hari ini," ujarnya.

Melihatkan perkembangan itu katanya, LMNS memulihara makam ini untuk menghargai dan mengenang jasa serta sumbangan Bungkal di samping menjadi tempat rujukan.

"Apabila dipulihara diharap dapat menjadi kawasan sumber maklumat berkaitan tokoh terutama dalam hubungannya dengan sejarah Institusi Undang Luak Rembau.

"Adalah diharapkan menerusi kerja-kerja menaiktaraf dan pemuliharaan makam ini nanti akan memperkayakan lagi produk pelancongan yang berasaskan warisan bersejarah yang terdapat di daerah Rembau," ujarnya.

Sumber: http://www.utusan.com.my/utusan/Selatan/20130817/ws_04/Muzium-Negeri-Sembilan-usaha-pulihara-warisan-sejarah#ixzz2cVGpN0mD © Utusan Melayu (M) Bhd

Banner Raya 2013

Nyomondo

BLUES GANG

Kalau bertandang ke bumi adat,
Ikut aturan jangan disanggah,
Hidupnya kito di lingkung adat,
Matinya kito di kandung tanah

Dari Koto poie Soghomban,
Nak daro cantik laei menawan,
Kok tosilap kato kito dihamunkan,
Duduk ontok-ontok jangan melawan

Dongan montuo jangan mombohong,
Takut disumpah jadi keparat,
Bulatnya air kerana pemotong,
Bulat kato kerano mufakat

Chorus
Kalau dah duduk di bumi adat,
Biarlah padi dari lalang,
Pado yang bongsu diboghi mandat,
Silap lari solai sopinggang

Kampong Lado, Tanjung Sonong,
Ulu Sopori, Kampung Pematang
Kito nyomondo tak ado kuaso,
Suruh poei dipanggil datang

Cucunya sayang nak mulo belajar,
Antar sekolah, sekolah tadika
Balik bojomput poie berantar,
Cucu dikundang ateh basikal

Ingat nak pencen sudahlah sampai,
Ghumah pusako kito botolkan
Kito nyomondo bak buah rambai,
Tanah pusako bagai durian

Bilo kito sudah besagho,
Duit pun sikit kurang kuaso,
Tak tahan daulat tanah pusako,
Berangkeklah balik ke porak kito

Chorus
Hati gajah samo dilapah,
Hati kuman samo dicincang,
Sayangkan bini hormat montuo,
Beradat bilo monyomondo

Tido baring besamo cucu,
Atuk dah mulo monjoling-joling,
Di topi Uwan di tongah cucu,
Atuk kono tido mongereng

Belago kono dihimpap rumah,
Kito kono duri durian,
Kito nyomondo di bumi adat,
Untung nasib tuahnya badan

Batu godok, batu tanggo,
Batu giling, batu nesan,
Tak tahan daulat tanah pusako,
Lobih baik pocah sompadan.

Makam Tok Bungkal

Tok Bungkal binti Bendahara Dato Sekudai dilahirkan di Kampung Relong, Rembau sekitar tahun 1497. Beliau merupakan anak bongsu daripada adik beradik Dato Mudek, Dato Mengkudu dan Dato Bungkal. Semasa zaman kanak-kanak beliau telah diserahkan oleh ibubapa beliau kepada Pembesar dari Pagar Ruyung, Sumatera untuk dipelihara kerana Dato Leteh berserta rombongannya telah membawa pembaharuan dan Agama Islam di Rembau pada masa itu. Dato Bungkal telah diIslamkan semasa zaman kanak-kanak lagi.

Dato’ Bungkal telah berkahwin dengan seorang Pembesar dari Pagar Ruyung iaitu Dato Lela Balang sekitar tahun 1515 dan memperoleh 4 orang anak perempuan dan seorang anak lelaki. Anak perempuan beliau yang sulung bernama Dato Pundong diikuti oleh Dato Siti, Dato Lijah, Dato Makraman dan anak lelaki Dato Seri Rama. Dato Bungkal bersama dengan Dato Lela Balang iaitu suami beliau beserta dengan pembesar-pembesar yang lain telah bermuafakat melantik seorang penghulu bagi mentadbir Kerajaan Rembau. Atas kebulatan anak buah, maka Dato Seri Rama bin Dato Lela balang iaitu anak kepada Dato Lela Balang dengan Dato Bungkal telah dilantik sebagai Undang Luak Rembau yang pertama dan dikerjankan pada tahun 1540. Dengan wawasan dan pemikiran yang bernas dari Dato Bungkal dan Dato Lela Balang maka Institusi Undang Luak Rembau berkekalan sehingga ke hari ini.
Sumber: Balai Undang Luak Rembau

Makam Tok Bungkal bte Batin Sekudai, di Kampung Kota Lama yang telah di baik pulih pada Jun 2013.

Terdapat kesilapan tentang tag nama yang sepatutnya adalah Tok Bungkal bte Batin Sekudai.

Makam Tok Bungkal sebelum dinaik taraf seperti di atas.

W.A.R.I.S Rembau Most Wanted

KOTA PERLU DIISYTIHAR TEMPAT WARISAN BERSEJARAH

Sejarah Negeri Sembilan bermula di Rembau. Sejarah Rembau pula banyak bermula di kawasan sekitar DUN Kota. Pada hakikatnya Kota mempunyai banyak kesan sejarah sejak mula pembukaan Rembau oleh orang Asal dari keturunan Jakun. Sistem pemerintahan Rembau yang tersusun adalah hasil kesepakatan antara orang Asal keturunan Jakun dengan kaum pendatang Minangkabau dari Sumatera.

Perlantikan Undang Rembau yang pertama iaitu Dato' Sri Rama bin Datuk Lela Balang (Waris Jakun) pada tahun 1540 M adalah merupakan putera dari hasil perkahwinan pembesar dari Pagar Ruyung dan anak Ketua Tok Batin adalah detik permulaan sistem pemerintahan kerajaan Rembau pada ketika itu.

Sepertimana yang diketahui pakar sejarah, kerajaan Rembau banyak memberi bantuan kepada pembesar Melaka selepas kejatuhan Melaka ditangan penjajah Portugis.

Lubok China di Rembau adalah tempat pusat perdagangan orang Cina di rantau ini selepas orang-orang Cina pada ketika itu memboikot untuk berdagang di pelabuhan Melaka yang dikawal Portugis. Manakala Tun Zainal Abidin bin Bendahara Paduka Raja Tun Perak telah dilantik menjadi Dato' Lubok China.

Memandangkan Kota mempunyai banyak kesan sejarah, maka beberapa tempat-tempat bersejarah di Kota ini perlulah dipelihara untuk tatapan generasi kini dan akan datang agar mereka dapat mengenang kembali sejarah bahawa Kota adalah merupakan tempat penyatuan umat di rantau ini.

Secara tidak langsung dengan pengisytiharan Kota sebagai tempat Warisan Bersejarah, ianya akan merancakkan lagi kegiatan ekonomi di tempat ini.

Antara tempat bersejarah yang terdapat di Kota dan perlu dipelihara ialah :
1. Rumah YTM Dato Lela Maharaja, Dato' Haji Sulong (Undang Rembau ke 17)
2. Surau Batu Kampung Paya (Berhadapan rumah YTM Dato' Haji Sulong)
3. Rumah Tun Abd Malek Yusof (Menteri Besar Negeri Sembilan yang pertama)
4. Telapak YTM Dato' Lela Maharaja, Dato' Haji Ipap (Undang Rembau ke 19), Kampung Kota Lama (bermulanya ketamadunan Kerajaan Rembau)
5. Makam Lela Balang (Ayahanda kepada Undang Rembau Pertama)
6. Makam Tok Bungkal (Bonda kepada Undang Rembau Pertama)
7. Makam Dato' Si Rama (Undang Rembau Pertama)
8. Makam Dato' Ombo (Undang Rembau Kedua)
9. Makam Tok Tua, Kampung Perah
10. Makam Tok Dalam, Kampung Padang Lekok
11. 2 makam lama Batu Nesan Acheh yang terletak di Kg Tanah Datar, Gadong
12. Danau Tasik Emas
13. Kuala Dadih
14. Masjid Lama Kg Selemak
15. Masjid Lama Tanah Datar
16. Masjid Kampung Paya

Disamping itu terdapat beberapa tempat bersejarah di Kota yang telah hilang kesannya iaitu :-
1. Perigi Raja Melewar ketika bersemayam di Penajis. Perigi ini telah dirobohkan ketika pembinaan semula Sekolah Kebangsaan Penajis.
2. Pusat permerintahan Rembau di Kendong ketika zaman Inggeris. Kawasannya sekarang ialah Pusat Pengembangan Pertanian Kendong

Kota perlu diisytihar sebagai tempat Warisan Bersejarah.

HJ GHAZALI BIN MOHD SHOM
Penyelaras PAS DUN Kota

SumberL http://pas-n28-kota.blogspot.com/2013/04/kenyataan-akhbar-pengisytiharan-dun.html

PAS DUN Kota kesal makam bersejarah terbiar

Rembau 6 April 2013 – PAS DUN Kota melahirkan rasa kesal kerana banyak makam bersejarah di kawasan ini terbiar tanpa penyelenggaraan yang tersusun dan sempurna dari pihak yang berwajib. Menurut Hj Ghazali Mohd Shom, Penyelaras PAS DUN Kota, generasi kini perlu memelihara makam bersejarah ini kerana ianya adalah merupakan makam mereka yang telah banyak berjasa di daerah ini bukan sahaja membangunkan daerah ini, malahan mengembangkan Islam di daerah ini.

Hj Ghazali sempat menziarahi makam Datuk Tajuh yang merupakan peneroka awal Kg Penajuh (Kg Penajis). Kg Penajuh ini mempunyai banyak kesan sejarahnya , dimana tempat ini adalah merupakan tempat pertabalan empat Yang Dipertuan Besar Negeri Sembilan termasuk Yang Dipertuan Negeri Sembilan yang pertama iaitu Raja Melewar. Batu nisan yang terdapat di makam Datuk Tajuh ini dipercayai dari jenis batu megalitik sejenis batu ganjil yang hanya terdapat di Negeri Sembilan, Sabah dan Sarawak.

Dalam pada itu Sdr Rozmal bin Malakan yang merupakan Timbalan Yang Dipertua PAS Rembau merasa sedih apabila melawat makam Undang Rembau yang pertama iaitu Dato Seri Rama bin Dato Lela Balang di Kg Chengkau Ulu yang meninggal dunia pada tahun 1555 H. Menurut Sdr Rozmal pintu pagar kawasan makam berkenaan didapati telah tiada, manakala atapnya sudah banyak yang pecah. Menurut Sdr Rozmal makam ini adalah amat penting bukan sahaja dalam sejarah Rembau malahan sejarah Negeri Sembilan itu sendiri.

Makam ini yang terletak hanya sekitar 50 meter dari jalan utama Rembau – Tampin sepatutnya boleh dijadikan makam bersejarah yang bukan hanya mampu membangkitkan kesedaran generasi kini akan perit jerih mereka yang meneroka negeri ini, malahan ianya mampu menjana ekonomi pelancongan bersejarah di daerah ini.

Sehubungan dengan itu PAS DUN Kota dan PAS Kawasan Rembau menyeru kepada semua pihak agar lebih prihatin dalam memulihara tempat bersejarah di kawasan ini, lebih-lebih lagi makam bersejarah yang boleh mendatangkan keinsafan kepada kita semua.

Gambar sekitar makam Dato Seri Rama dan Dato Tajuh di http://pas-n28-kota.blogspot.com/2013/04/pas-dun-kota-kesal-makam-bersejarah.html